Υπερφαγία: Πότε αποτελεί πρόβλημα και πως λύνεται;

{

Η υπερφαγική διατροφική διαταραχή (binge eating disorder/ BED) είναι ένας τύπος διαταραχής πρόσληψης τροφής, που πλέον φέρει επίσημη διάγνωση.

Οι διαταραχές πρόσληψης τροφής ΔΕΝ αφορούν μόνο την νευρική ανορεξία, που οι περισσότεροι γνωρίζουν, και ΔΕΝ σχετίζονται μόνο με την διαταραγμένη κατανάλωση τροφής, αλλά συνήθως έχουν ψυχολογικό υπόβαθρο και γι ‘αυτό αναγνωρίζονται ως ψυχιατρικές διαταραχές. Οι περισσότεροι θα αναπτύξουν κάποια διατροφική διαταραχή συνήθως ως μέσο αντιμετώπισης ενός βαθύτερου προβλήματος ή άλλης ψυχολογικής κατάστασης, όπως άγχος ή κατάθλιψη.

Οι άνθρωποι με υπερφαγική διαταραχή πρόσληψης τροφής καταναλώνουν μεγάλο όγκο τροφής σε μικρό χρονικό διάστημα, ακόμη και αν δεν πεινούν. Το άγχος ή η απογοήτευση παίζει συχνά ρόλο και μπορεί να προκαλέσει μια περίοδο έξαρσης. Ο ασθενής με υπερφαγική διαταραχή αρχικά μπορεί να αισθάνεται μια αίσθηση απελευθέρωσης ή ανακούφισης κατά τη διάρκεια ενός υπαρφαγικού επεισοδίου, αλλά γρήγορα τα έρχονται αισθήματα ντροπής, ενοχές και αίσθηση απώλειας ελέγχου.

Για την διάγνωση από έναν επαγγελματία υγείας, πρέπει να υπάρχουν 3 ή περισσότερα από τα ακόλουθα συμπτώματα:

• κατανάλωση φαγητού πολύ πιο γρήγορα από το κανονικό

• κατανάλωση φαγητού πέρα του κορεσμού μέχρι το άτομα να νιώθει άβολη αίσθηση φουσκώματος

• πρόσληψη μεγάλες ποσότητες τροφής χωρίς πείνα

• κατανάλωση τροφής λόγω αμηχανίας και ντροπής

• αισθήματα ενοχής ή απέχθειας με τον εαυτό του

Τα άτομα με διαταραχή υπερφαγίας εμφανίζουν συχνά συναισθήματα υπέρμετρης δυσαρέσκειας και αγωνίας για την υπερκατανάλωση τροφής, το σχήμα του σώματος και το βάρος τους. Συχνά ακολουθούν ακραίες τακτικές διατροφής ή έχουν αυστηρούς διατροφικούς κανόνες ή άκαμπτο τρόπο σκέψης (όλα ή τίποτα) που τα οδηγούν σύντομα σε νέο επεισόδιο υπερφαγίας εγκλωβίζοντας τα σε έναν φαύλο κύκλο.

Οι αιτίες οφείλονται σε διάφορους παράγοντες κινδύνου, όπως:

• Γενετικούς

• Φύλο: Οι διατροφικές διαταραχές είναι συχνότερες στις γυναίκες απ ‘ότι στους άνδρες. Αυτό όμως συχνά οδηγεί και σε υπολειπόμενο διάγνωση των διαταραχών στους άνδρες.

• Μέγεθος σώματος. Σχεδόν το 50% των ατόμων με υπερφαγική διαταραχή έχουν παχυσαρκία, και το 25-50% των ασθενών που επιδιώκουν χειρουργική επέμβαση απώλειας βάρους πληρούν τα κριτήρια της διαταραχής! Τα προβλήματα βάρους μπορεί να είναι ΚΑΙ η αιτία ΚΑΙ το αποτέλεσμα της διαταραχής

• Εικόνα σώματος. Τα άτομα με υπερφαγική διαταραχή έχουν συχνά πολύ αρνητική εικόνα σώματος. Η δυσαρέσκεια του σώματος, οι συχνές δίαιτες και η υπερκατανάλωση τροφής συνεισφέρουν στην ανάπτυξη και στην διατήρηση της διαταραχής

• Ιστορικό υπερφαγικης διαταραχής. (Πχ στην παιδική ή εφηβική ηλικία)

• Συναισθηματικό τραύμα. Το bulling στην παιδική ηλικία λόγω του βάρους μπορεί επίσης να συμβάλει

• Άλλες ψυχολογικές διαταραχές: Σχεδόν το 80% των ατόμων με υπερφαγική διαταραχή έχουν τουλάχιστον μία άλλη ψυχολογική διαταραχή, όπως φοβίες, κατάθλιψη, διαταραχή μετατραυματικού στρες, διπολική διαταραχή, αγχώδη διαταραχή ή κατάχρηση ουσιών

Ένα επεισόδιο υπερβολικής κατανάλωσης τροφής μπορεί να προκληθεί από έντονο άγχος, αυστηρή/ ακατάλληλη δίαιτα, αρνητικά συναισθήματα σχετικά με το σωματικό βάρος ή το σχήμα του σώματος, αυξημένη διαθεσιμότητα τροφίμων ή απλά από πλήξη.

Προσοχή: Πολλοί άνθρωποι μπορεί να τρώνε μεγάλες ποσότητες περιστασιακά, όπως στην ημέρα των Χριστουγέννων ή μετά από ένα στενάχωρο γεγονός κτλ, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν υπερφαγική διαταραχή, ακόμα και αν έχουν βιώσει μερικά από τα συμπτώματα που αναφέρονται παραπάνω.

Η υπερφαγική διαταραχή πρόληψης τροφής συνήθως ξεκινάει από τα τέλη της εφηβείας/νεαρό ενήλικη ζωή, αν και μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Οι άνθρωποι με υπερφαγική διαταραχή χρειάζονται εξειδικευμένη υποστήριξη για να διαχειριστούν και να ξεπεράσουν την διαταραχή και να χτίσουν νέες υγιείς σχέσεις με την τροφή. Αν αφεθεί χωρίς θεραπεία, η διαταραχή μπορεί να διαρκέσει για χρόνια.

Για να διαγνωσθεί, ένα άτομο πρέπει να έχει τουλάχιστον ένα υπερφαγικο επεισόδιο κατανάλωσης τροφής ανά εβδομάδα για τουλάχιστον τρεις μήνες. Η σοβαρότητα κυμαίνεται από ήπια, (1-3 επεισόδια ανά εβδομάδα) και σε ακραίες περιπτώσεις με 14 ή περισσότερα επεισόδια την εβδομάδα

Πολύ σημαντικό: μετά από ένα υπερφαγικο επεισόδιο ΔΕΝ υπάρχει κάποια εκκαθαριστική τακτική για την “εξουδετέρωση” των παραπάνω θερμίδων. Σε αντίθεση με τη νευρογενη βουλιμία, ο ασθενής με υπερφαγίας ΔΕΝ παίρνει καθαρτικά και δεν καταφεύγει σε υπερβολική άσκηση για να προσπαθήσει και να εξουδετερώσει ένα υπερφαγικο επεισόδιο.

Η διαταραχή σχετίζεται με διάφορους σημαντικούς φυσικούς, συναισθηματικούς και κοινωνικούς κινδύνους :

1.Έως και το 50% των ατόμων με υπερφαγική διαταραχή έχουν παχυσαρκία, αντιμετωπιζοντας όλους τους κινδύνου που αυτή συνδέεται. Από μόνη της, η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, εγκεφαλικού επεισοδίου, διαβήτη τύπου 2 και καρκίνου

2. Ωστόσο, η διαταραχή είναι επίσης ένας ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για την αύξηση του σωματικού βάρους και την ανάπτυξη της παχυσαρκίας. Αυτό οφείλεται στην αυξημένη πρόσληψη θερμίδων κατά τη διάρκεια των επεισοδίων

3. Ωστόσο, μερικές μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι τα άτομα με υπερφαγική διαταραχή έχουν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν αυτά τα προβλήματα υγείας, σε σύγκριση με τα άτομα με παχυσαρκία του ίδιου βάρους που δεν έχουν διατροφική διαταραχή.

4. Άλλοι κίνδυνοι για την υγεία περιλαμβάνουν προβλήματα ύπνου, χρόνιο πόνο, άσθμα και σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

5. Στις γυναίκες, η κατάσταση σχετίζεται με κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων γονιμότητας, επιπλοκών εγκυμοσύνης και ανάπτυξης συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών

6. Επίσης τα άτομα με υπερφαγική διαταραχή έχουν αυξημένες δυσκολίες στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, σε σύγκριση με τους άλλα άτομα χωρίς την διαταραχή

7. Επιπρόσθετα, έχουν υψηλό ποσοστό νοσηλείας σε σύγκριση με όσους δεν έχουν διατροφική διαταραχή

8. Μελέτες δείχνουν ότι οι περισσότεροι επιστήμονες υγείας δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν και να διαχειριστούν ασθενείς με διατροφική διαταραχή, ιδιαίτερα όταν υπάρχει συννοσηρότητα με καλά χρόνια προβλήματα υγείας, όπως με σακχαρώδη διαβήτη, κοιλιοκακη κτλ

9. Μάλιστα η συννοσηροτητα αυτή συνδέεται ισχυρά με αντίσταση στην θεραπεία, αποτυχία επίτευξης των θεραπευτικών στόχων καθώς και με πρόωρη εκδήλωση των επιπλοκών της χρόνιας νόσου (πχ πρόωρη εμφάνιση μικροαγγειακων επιπλοκών σε ασθενείς με διατροφική διαταραχή και διαβήτη)

Το πλάνο θεραπείας εξαρτάται από τις αιτίες και τη σοβαρότητα της διατροφικής διαταραχής, καθώς και από μεμονωμένους στόχους. Η θεραπεία μπορεί να στοχεύει σε μείωση των ακραίων διατροφικών συμπεριφορών, διατροφική εκπαίδευση, βελτίωση στην εικόνα του σώματος, διαχείριση του στρες, θεραπεία άλλων προβλημάτων ψυχικής υγείας ή σε συνδυασμό αυτών. Οι επιλογές θεραπείας περιλαμβάνουν τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, τη διαπροσωπική ψυχοθεραπεία, τη διαλεκτική συμπεριφορική θεραπεία και τη φαρμακευτική αγωγή. Οι θεραπευτικές συνεδρίες μπορεί να είναι ατομικές ή ομαδικές. Σε μερικούς ασθενείς, μπορεί να απαιτείται μόνο ένας τύπος θεραπείας, ενώ άλλοι μπορεί να χρειαστεί να δοκιμάσουν διαφορετικούς συνδυασμούς μέχρι να βρουν τη σωστή εφαρμογή.

Μια ομάδα αποτελούμενη από επαγγελματίες υγειας (γενικό ιατρό, ψυχίατρο/ ψυχοθεραπευτή, γυμναστή, διαιτολόγο κ.α.) με εξειδίκευση στον τομέα των διατροφικών διαταραχών μπορεί να παρέχει συμβουλές για την επιλογή ενός ατομικού θεραπευτικού σχεδίου.

Δείτε άλλες συμβουλές